رودخانه «کشف رود» که روزگاری نقش جاده ابریشم را ایفا میکرد و بسترساز تمدن در خراسان بوده است، حال به دلیل بیتوجهی بلای جان انسانهای متمدن شده است.
رودخانه کشف رود از شمال شهر مشهد میگذرد و اعتبار تاریخی آن به بستر شکل گیری شهر توس باز میگردد اما سالها است که بهواسطه ریختن پساب صنعتی و فضولات حیوانی و انسانی اعتبارش را در این نقطه جغرافیایی ازدستداده است و رودخانه ای که در گذشته در دل اشعار فردوسی جای داشت به قافیه ناموزون حاشیه شهر مبدل شده است.
کلکسیون موادسمی
کشف رود در حال حاضر به کلکسیون مواد آلوده صنعتی و سنتی و عرصه رقابت برای ایجاد سمیترین رودخانه ایران تبدیلشده است.
در حاشیه این رودخانه کارگاههای صنعتی و خانگی بسیاری ازجمله کارخانههای روده پاککنی، کارگاههای صنعتی آبکاری، فاضلاب صنعتی شهرک صنعتی چرم و متأسفانه فاضلابهای انسانی موسوم به فاضلاب خاکستری که در رسیدن به این رودخانه بنای رقابت با یکدیگر دارند این رودخانه را به کلکسیون مواد سمی تبدیل کرده اند.
سبزی با طعم فاضلاب
از مقابل فروشگاه های سطح شهر مشهد که میگذری بستههای با طراوت سبزی که بر روی آن نوشتهشده سبزی تازه نیشابور بسیاری از شهروندان را برای تزئین سفره با این سبزیهای تازه وسوسه میکند اما واقعیت این است که بسیاری از صیفیجات ارائهشده در بازار مشهد محصول این رودخانه تاریخی است که در عصر جدید با فاضلاب صنعتی و انسانی آبیاری میشود. از اعتبار تاریخی و بسترساز رودخانه تمدن ساز کشف رود که بگذریم حال کارش بهجایی رسیده است که با تولید سبزی با پساب صنعتی کمر به از بین بردن انسان های متمدن دارد.
هر چند که دولتمردان بارها به ضرب اسلحه و بیل لودر سعی کردند تا چهره حاشیه این رودخانه را تغییر دهند و در سال ۱۳۹۰ با لودر سبزیهای این منطقه را چینش کردند اما به گفته دبیر کارگروه نجات کشف رود مشهد در حال حاضر دو هزار هکتار از زمین کشاورزی واقع در حاشیه رودخانه کشف رود مشهد با پساب فاضلاب آلوده و صنعتی آبیاری میشود.
حسینعلی میرزایی با ابراز تأسف اعتراف میکند بسیاری از محصولات کشاورزی در بازار ازجمله گوجه، خیار، فلفل، بلال، شلغم، اسفناج و حتی زعفران محصول همین فاضلابهای خطرناک است.
وی میگوید: در این منطقه بسیاری از دامها در حال چرا هستند که بهطور حتم تغذیه انسان از گوشت آنها بنا بر نظر کارشناسان خطرآفرین و سرطانزا است.
ضربالاجلی که ضرب نداشت
کشف رود و مشکلات آن موضوع تازه ای نیست که ما کشف کرده باشیم و یا مدیریت شهری از آن بی خبر باشد و در واقع می توان گفت تمامی مدیران خراسان رضوی از جمله استاندار و معاونانش توان خود را در این رودخانه به ورطه آزمایش گذاشتند و حتی حوزه مشکلات این رودخانه تا هیئت دولت نیز کشیده است اما نتیجه ای نداشته است.
با وجود اینکه محمدحسن واحدی معاون هماهنگی امورعمرانی استانداری خراسان رضوی سال ۹۲ عزم مدیریت استان برای پیگیری مسائل کشف رود تا حصول نتایج نهایی را جدی خواند و سعی کرد تا با کشاندن پای دادستان به جلسات اهرم قانون را چاشنی ضمانت اجرای مصوبات کند اما دستوراتش در هجمه مشکلات کشف رود غرق شد.
معاون استاندار با وجود اینکه در همین سال اداره کل محیطزیست و دانشگاه علوم پزشکی مشهد را موظف کرد تا از هرگونه کشت صیفیجات در این منطقه جلوگیری کنند اما به نظر میرسد این ضربالاجل ضربی نداشت و وظایف محوله همچنان بر روی کاغذ مانده است.
آوازه کشف رود که در هشتمین سفر استانی دولت به مشهد نیز مردان دولت را بر آن داشت تا قفل این مشکل را با کلید ١۶٠میلیارد تومانی تخصیص اعتبار بگشایند اما هنوز گشایشی نداشته و کشف رود همچنان بر پاشنه بحران می چرخد.
اجازه ریختن پساب آلوده به داخل کشف رود را نمیدهیم
خط ونشان برای کشف رود و کشاورزان حاشیه نشینش تنها به مسئولان استانی ختم نمیشود بلکه رئیس سازمان حفاظت محیطزیست کشور نیز در کارگروه نجات کشف رود در مهرماه سال جاری برای حاشیه نشیان این رودخانه خط و نشان کشید و گفت: اجازه تبدیل کشف رود به کانال فاضلاب را نمیدهیم.
با وجود اینکه معصومه ابتکار در این نشست با قاطعیت اعلام کرد اجازه نمیدهیم شهرکهای صنعتی پساب آلوده خود را وارد رودخانه کشف رود کنند اما به نظر میرسد ساکنان واحدهای حاشیه این رودخانه نیازی به کسب اجازه از دستگاههای اجرایی ندارند.
برخوردهایی خالی از جنس قاطعیت
با وجود اینکه مدیر بهداشت محیط و حرفهای معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد بر اساس قانون هرگونه آبیاری محصولات خام کشاورزی با فاضلاب را ممنوع میداند و از برخورد قاطع با متخلفان خبر میدهد اما سخنان دبیر کارگروه نجات کشف رود مبنی بر آبیاری دو هزار هکتار اراضی کشاورزی این منطقه با فاضلاب حاکی از برخورد غیر قاطعانه و سهلانگاران محیطزیست، شهرداری، دانشگاه علوم پزشکی، فرمانداری و استانداری و حتی آب و فاضلاب دارد.
هنگامی که از هادی صفدری سوال می کنیم دانشگاه علوم پزشکی مشهد چرا در راستای تامین امنیت غذایی شهروندان و جلوگیری از آبیاری محصولات کشاورزی با پساب فاضلاب جدیت لازم را ندارد پاسخ می دهد: در کارگروه نجات کشف رود از تمامی دستگاههای ذیربط نمایندگانی حضور دارند تا بهصورت مشترک تصمیمات منطقی و جدی جهت ساماندهی فاضلاب کشف رود بگیرند و لذا تاکنون نیز اقداماتی در خصوص محدود کردن فاضلاب و مشخص شدن حریم کشف رود و کاربری زمینهای اطراف آن انجامشده است ولی نمی توان تنها این وظیفه را از دانشگاه علوم پزشکی طلب کرد.
مدیر بهداشت محیط و حرفهای معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پاسخ به سوال دیگر ما مبنی بر مضرات آبیاری صیفی جات با فاضلاب می گوید: بارزترین زیان آبیاری محصولات خام با فاضلاب افزایش نیترات در مواد غذایی است.
وی تاکید می کند: ازآنجاکه ترکیب صنعتی یا خانگی بودن مایعات فاضلاب کشف رود تعیین نشده، استفاده از آن حتی بهصورت تصفیه برای خاک و کشت محصولات ممنوع است.
رودخانه تمدن ساز سرطان به تمدن جدید هدیه میکند
دبیر کارگروه نجات کشف رود در این رابطه به مهر میگوید: حداقل حجم پساب ورودی به رودخانه کشف رود یک مترمکعب در ثانیه و حداکثر به سه مترمکعب در ثانیه میرسد.
حسینعلی میرزایی با بیان اینکه این فاضلابها از تصفیهخانههای «پرکند آباد» و «اولنگ»، فاضلابهای شهرک صنعتی توس، فاضلابهای انسانی موسوم به فاضلابهای خاکستری، فاضلابهای صنعتی کارگاههای غیرمجاز و فاضلاب صنعتی شهرک صنعتی چرم شهر به رودخانه کشف رود ریخته میشود افزود: فاضلابهای صنعتی به دلیل داشتن فلزات سنگینی همچون جیوه و کُرُم بسیار خطرناک هستند و تصفیه آنها نیز بسیار گرانقیمت است و باید از ورود این فاضلابها به رودخانه کشف رود جلوگیری شود که متأسفانه در حال حاضر جلوگیری نمیشود.
علی میرزایی با اشاره به اینکه شهرکهای صنعتی و محیطزیست استان باید از ورود فاضلابهای صنعتی به رودخانه کشف رود جلوگیری کنند، ادامه داد: آبیاری محصولات کشاورزی از طریق فاضلاب صنعتی برای مردم بسیار خطرناک بوده و به گفته مسئولان دانشگاه علوم پزشکی بیماریهایی همچون سرطان را به ارمغان میآورد.
دستگاههای عضو کارگروه کوتاهی میکنند
هنگامیکه از دبیر کارگروه نجات کشف رود این پرسش را مطرح میکنیم که دستگاههای اجرایی عضو این کارگروه چه اقدامی برای نجات آن انجام میدهند بیان کرد: متأسفانه تا کنون دستگاههای مختلف عضو کارگروه کشف رود کوتاهیهایی داشتهاند که ازاینپس باید تمام توان خود را برای احیای این رودخانه بهکارگیرند.
وی با اشاره به پایش مسیر کشف رود در حاشیه شهر مشهد به طول ۷۰ کیلومتر گفت: با بازگشایی بستر و حریم رودخانه کشف رود و احداث جاده از دو طرف این رودخانه توسط شرکت آب منطقهای خراسان رضوی، پسازاین هر شخص و یا دستگاه خاطی که عامل ورود فاضلاب به این رودخانه باشد به دادگستری معرفی خواهد شد.
دبیر کارگروه نجات کشف رود با اشاره به جلوگیری از کشت و کار غیرمجاز در مسیر رودخانه کشف رود، بیان کرد: در حال حاضر از ۴۲ کیلومتر طرح بازگشایی اولیه زمینهای اطراف این رودخانه ۲۶ کیلومتر و در حدود ۴۰۰ هکتار زمین بستر رودخانه آزادسازی شده است.
شرکت آب و فاضلاب اقدامی انجام نداده است
وی افزود: ایجاد شبکه جمعآوری فاضلاب شهری در حاشیه کشف رود بهمنظور جمعآوری فاضلابهای خاکستری و فاضلابهای حاشیهای این رودخانه یکی از اقدامات شرکت آب و فاضلاب برای نجات این رودخانه است که متأسفانه تاکنون اقدام قابل توجهی صورت نگرفته است.
علی میرزایی با بیان اینکه دفع فاضلاب باید دارای استانداردهای مشخصی باشد افزود: متأسفانه در حال حاضر فاضلابهای واردشده به رودخانه کشف رود عاری از استانداردهای لازم و بسیار خطر افرین است.
وی با اشاره به طرح ساماندهی کشف رود مشهد و طرح بازگشایی حریم این رودخانه گفت: این طرح با محوریت شرکت آب منطقهای خراسان رضوی و با حمایت نهادهای مختلف ازجمله دادستانی، شورای حفظ اراضی بیتالمال و شهرداری مشهد از ابتدای سال جاری بهطورجدی آغازشده است.
علی میرزایی بیان کرد: اقدامات ساماندهی رودخانه کشف رود مشهد که در طول سالها با رشد جمعیت حاشیهنشین مشهد و رها شدن فاضلابهای خانگی و صنعتی تصرفشده بود، پیشازاین بهصورت مقطعی اجراشده که نتیجه مؤثری نداشته است.
دبیر کارگروه نجات کشف رود مشهد در ادامه گفت: طرح ساماندهی کشف رود مشهد شامل بازگشایی حریم رودخانه، پایش و نظارت، جادهسازی، ایجاد فضای سبز و اجرای پروژه شبکه فاضلاب در مناطق مربوطه، دو سال به طول میانجامد.
رودخانه کشف رود که روزگاری راه بازرگانی مرو، هندوستان و چین را به بین النهرین متصل می ساخته و بستر ساز شهر توس در خراسان رضوی بوده حال در انتظار کمک ۱۶۰ میلیاردی دولت یازدهم، جدیت رئیس سازمان محیط زیست و تلاش کارگروه نجات برای بازیابی شکوه از دست رفته خویش است.
منبع: خبرگزاری مهر
پایان خبر
رفتن به صفحه آرشیو اخبار
